ԱՐՀԵՍՏԱԿԱՆ ԲԱՆԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԻՋՈՑՈՎ ԳՐԵԼՈՒ ԴԱՍԱՎԱՆԴՈՒՄԸ ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՄԱՏԵՔՍՏՈՒՄ

Ծանոթագրություն

Սույն հոդվածն ուսումնասիրում է արհեստական բանականության (ԱԲ) գործիքների դերը և ինտեգրման գործընթացը Հայաստանում անգլերեն գրավոր խոսքի ուսուցման մեջ։ Ուսումնասիրության առանցքում են մանկավարժների տեխնոլոգիական պատրաստվածությունը, արհեստական բանականության նկատմամբ նրանց մասնագիտական դիրքորոշումները, ինչպես նաև այն, թե որքան արդյունավետ են ԱԲ գործիքները գրավոր կարողությունների զարգացմանն ու գրավորի դասավանդման գործընթացի բարելավմանը նպաստելու հարցում։ Ուսումնասիրության առարկան հայաստանյան անգլերենի դասավանդողներն են և նրանց մասնագիտական գործունեությունը՝ արհեստական բանականության գործիքների կիրառման համատեքստում։ Հոդվածի հիմնական թեման ներկայացնում է ԱԲ-ի օգտագործման հնարավորություններն ու դրա հետ կապված մարտահրավերները՝ գրավոր հաղորդակցության ուսուցման դասարանային գործընթացում։ Ուսումնասիրության նպատակն է գնահատել մանկավարժների դիրքորոշումները ԱԲ-ի նկատմամբ, վերլուծել դասարանում այդ գործիքների կիրառման ծավալը և բացահայտել դրանց մանկավարժական արժեքը՝ ուսանողների գրավոր հաղորդակցության հմտությունների զարգացմանն աջակցելու տեսանկյունից։ 40 անգլերենի ուսուցիչների շրջանում անցկացված հարցման արդյունքները ցույց տվեցին, որ գրավոր ուսուցման գործընթացում առավել հաճախ կիրառվող ԱԲ գործիքներն են Grammarly (85%), ChatGPT (62%) և QuillBot (38%)։ Դրանք հիմնականում օգտագործվում են քերականական և լեզվական սխալների ուղղման, գրագողության հայտնաբերման, ինչպես նաև գրավոր օրինակների և տեքստային մոդելների ստեղծման նպատակով։ Թեև ԱԲ գործիքների կիրառումը լայն տարածում ունի դասարանից դուրս, սակայն հարցվածների միայն 22%-ն է այն ուղղակի ինտեգրում է դասերի ընթացքում։ Հարցմանը զուգահեռ՝ Եվրասիա միջազգային համալսարանում իրականացված փորձնական դասը հնարավորություն տվեց գործնականորեն գնահատելու ԱԲ գործիքներով հարստացված գրավոր ուսուցման արդյունավետությունը։ Դասի ընթացքում ուսանողները կիրառեցին ChatGPT, Grammarly և QuillBot հարթակները, ինչի շնորհիվ արձանագրվեցին շոշափելի դրական փոփոխություններ․ բարձրացավ ուսանողների ներգրավվածությունը, զգալիորեն արագացավ գրավոր աշխատանքների վերանայման ու խմբագրման փուլը, ինչպես նաև ամրապնդվեց ուսանողների վստահությունն ու ինքնուրույնությունը գրավոր խոսքի ստեղծման գործընթացում։ Արդյունքները վկայում են, որ ԱԲ-ն արժեքավոր և արդյունավետ օժանդակ մանկավարժական գործիք է, որը կարող է զգալիորեն նպաստել գրավոր հաղորդակցության որակի բարելավմանը՝ հատկապես այն դեպքում, երբ կիրառվում է ուսուցչի ուղղորդմամբ, վերահսկմամբ և համակարգված գնահատման պայմաններում։ Ուսումնասիրության եզրահանգումները կարևոր գործնական նշանակություն ունեն․ դրանք հիմք են տալիս զարգացնելու ուսանողների թվային գրագիտությունը, ապահովելու կառուցված, աջակցող և մոտիվացնող գրավոր պրակտիկա, ինչպես նաև խթանելու ԱԲ գործիքների նպատակային, ծրագրային և գիտակցված ինտեգրումը Հայաստանի անգլերենի ուսուցման (EFL) համատեքստում։